Aanbevelingen voor het toegankelijk maken van een kerkelijke gemeente

Kerkgebouw

• Vaste vloerbedekking geeft rust in een ruimte. Plavuizen op de vloer geven zoveel lawaai, dat mensen met een visuele handicap moeite hebben zich te oriënteren en concentreren
• Sfeerverlichting in een gebouw belemmert het resterende gezichtsvermogen nog meer

Kerkdienst

• Is men gewend elke zondag een zondagsbrief met liturgie uit te geven, dan zou een aantal exemplaren in grootdruk (bv. A3) gekopieerd kunnen worden
• Indien er geen zondagsbrief en/of liturgie gedrukt wordt, is de aanwezigheid van een grootletter- en brailleliedboek of gezangenbundel (in delen, losbladig in ringband) in de kerk gewenst
• Veel kerken hebben alleen liedboeken en gezangenbundels van het kleinste formaat. Voor mensen die moeite krijgen met lezen is een boek van één formaat groter een uitkomst
• Een grootletterliedboek is zwaar. Men kan zich afvragen of de gebruiker baat heeft bij een lessenaar of standaard in het kerkgebouw
• De te zingen liederen zouden voor mensen die braille lezen, tevoren doorgegeven kunnen worden, zodat zij in alle rust de liederen thuis, of vroeg in de kerk kunnen selecteren. Hier kan ook een taak voor een vrijwilliger liggen, als een dergelijk liedboek of gezangenbundel in de kerk aanwezig is
• Voor wie niet het psalmen- en gezangenbord kunnen lezen, zouden de te zingen liederen op een briefje in grootletter uitgereikt kunnen worden
• Tijdens een kerkdienst zouden er meer z.g. ´ondertitels´ uitgesproken kunnen worden: wie doet wat. Dit is niet alleen prettig voor mensen met een visuele handicap, maar ook voor de luisteraars via de kerktelefoon
• Bij het binnenkomen in de kerk, kan men iemand met een visuele handicap begeleiden naar een vrije zitplaats door hem of haar te zeggen, wie er al zijn en waar er open plaatsen zijn, zodat deze zelf kan bepalen waar te zitten. Ook de plaats van luidsprekers kunnen van belang zijn, omdat men het vooral van het gehoor moet hebben

Kerkelijk meeleven

• Kerkbladen verschijnen in de regel niet in grootletterdruk en braille of gesproken vorm. Hierdoor kunnen aan iemand met een visuele handicap kerkelijke activiteiten ontgaan. Sociaal meeleven met gemeente- of parochieleden, waarvoor in een kerkblad aandacht wordt gevraagd, is dan ook moeilijk. Tip: overleg met iemand met een visuele handicap, hoe deze communicatie kan worden bevorderd. Voorbeeld: zoek een vrijwilliger die iemand met een visuele handicap regelmatig bijpraat over alles wat er in de kerk gebeurt en staat te gebeuren
• Veel (kerkelijke) kopij en informatie wordt tegenwoordig aangeleverd via de elektronische weg. Tip: bied alle informatie ook elektronisch aan, via e-mail. Mensen met een visuele handicap kunnen dan zelf het materiaal uitprinten in de leesvorm die zij nodig hebben: grotere letters of braille
• De Christelijke Bibliotheek voor Blinden en Slechtzienden (CBB) heeft een gratis dienstverlening, die zorgt voor een snelle omzetting van (privé)teksten, bijvoorbeeld brieven, notulen enz. in braille, grootletterdruk of gesproken vorm. Telefoon 0341-551014
• Mobiliteit is voor mensen met een visuele handicap soms ingewikkeld, met name ´s avonds. Tip: organiseer een netwerk van vaste begeleiders naar kerkelijke activiteiten
• Jongeren met een visuele handicap dreigen geïsoleerd te raken. Veel jongeren gaan ´stappen´ in het weekend, willen letterlijk ´vrij´ zijn en vinden het dan ´lastig´ iemand voor hun gevoel ´op sleeptouw´ te moeten nemen. Tip: organiseer een netwerk van jongeren, die bijvoorbeeld bij toerbeurt een visueel gehandicapte jongere mee uit nemen (en niet alleen in het weekend)
• Met name ouderen die slechtziend worden, dreigen in een sociaal isolement te geraken door een combinatie van gebreken die bij het ouderworden kunnen optreden
• Het is zaak om duidelijk te zijn in de contacten in wat men van elkaar verwacht. Mensen met een visuele handicap zien niet de lichaamstaal. Zij zien bijvoorbeeld niet of een uitnodiging voor een kopje koffie na de kerkdienst alleen een kopje koffie betreft of een langerdurend zondagsbezoek

Project Oog voor elkaar
Wilt u aandacht besteden aan visueel gehandicapten in uw gemeente, wilt u misschien een themamiddag of –avond organiseren? Het Project Oog voor elkaar (een initiatief van Batimeús en de NVBS) biedt onder andere een programma-op-maat voor kerkelijke groepen over de plaats van mensen met een visuele handicap in de gemeente of parochie en in de samenleving.

Inlichtingen:
drs. Margreet Kruijswijk Jansen-Wiersma, pastor Bartimeús
Postbus 1003, 3700 BA Zeist, 030-6982303