De 200e geboortedag sinds 4 januari 1809 van Louis Braille (1809-1852) is in de gehele wereld een aanleiding om hem en zijn uitvinding van het brailleschrift in het zonnetje te zetten en bijzondere aandacht te besteden aan het leesschrift voor blinde en slechtziende personen.

Het is bovendien 180 jaar geleden dat het brailleschrift voor het eerst een erkende toepassing kreeg en al zeer snel een wereldtaal werd voor blinden. De feiten waren voor TNT Post aanleiding om eens flink uit te pakken op het gebied van de filatelie. Postzegelverzamelaars werden daarom verrast op een flink velletje met twaalf verschillende unieke Braillepostzegels. De twaalf frankeergeldige Louis Braillepostzegels van elk 44 eurocent in een groot formaat velletje bevatten elk drie Nederlandse woordjes van vijf, vier of drie letters, waarvan er telkens twee letters nauwelijks voor ziende personen zichtbaar zijn. Willen personen toch de woordjes lezen dan moet de losse postzegel of het velletje met alle postzegels tegen het licht gehouden worden. Daardoor worden de ontbrekende letters, die aan de achterzijde zijn gedrukt, op de voorzijde zichtbaar en kunnen de woordjes als bravo, kus, extra en hulde gelezen worden. Voor blinde personen met kennis en ervaring van het brailleschrift zijn de woordjes direct tastbaar te lezen. Voor de geïnteresseerde lezers en verzamelaars van postzegels in het uitgebreide maar zeer boeiende en leerzame themagebied Zien, Waarnemen en Oogheelkunde heeft de ontwerper van de Braillepostzegels op de rand van het velletje bij ons bekende alfabet ook de overeenkomende Braillecodering afgedrukt. Zo hebben ziende personen, slechtziende personen en blinde personen een uitdagend filatelistisch hoogstandje in handen.

Zowel de ontwerper als de opdrachtgever hebben goed werk verricht. Zij hebben ervoor gezorgd dat zienden en blinden nader tot elkaar kunnen komen door een gemeenschappelijk en meervoudig filatelistisch ontwerp. Het Braillepostzegelvel kreeg van TNT Post de titel “Lees mee”. Louis Braille werd geboren op 4 januari 1809 in het Franse plaatsje Coupvray, in de omgeving van Parijs. Toen Louis drie jaar was, verwondde hij zich met een scherp voorwerp aan één van zijn ogen tijdens het spelen in de zadelmakerij van zijn vader Simon-René Braille. Door de slechte hygiëne en onvoldoende medische kennis in die tijd leidde de verzorging van de wond toch tot een ontsteking aan het beschadigde oog, die na een korte periode ook nog het andere gezonde oog snel aantastte. De nog jonge Louis werd door deze ontstekingen totaal blind. Ondanks zijn handicap kreeg hij van zijn ouders een degelijke en strenge opvoeding. Als 10-jarige jongen ging Louis Braille in 1819 naar het Parijse Blindeninstituut. Dit toen al zeer gewaardeerde instituut is opgericht door Valentin Haüy (1745-1822) in 1784 en bestaat tegenwoordig nog steeds als blindenschool onder de naam van de oprichter. In de tijd van Louis Braille leerde men blinde leerlingen lezen aan de hand van voelbare letters die uitstaken op gedroogd papier. Dit waren loodzware boeken door het dikke papier. De letters waren ondanks hun tactiele vormgeving moeilijk te herkennen voor de blinde leerlingen.

Het schrift dat Louis Braille uiteindelijk bedacht is gebaseerd op het zogenoemde “nachtschrift” van Charles Barbier de la Serre, een Franse legerkapitein die een systeem had bedacht om soldaten in het duister geheime codes te laten lezen. Hij ontwikkelde daarvoor een voelbaar schrift gebaseerd op streepjes en punten.

Louis Braille was al van jongs af aan bezig met het vinden van een beter systeem om te kunnen lezen. Het door Charles Barbier de la Serre (1767-1841) bedachte systeem bleek na enige oefening ook voor blinden bruikbaar te zijn. Louis ontdekte al gauw een paar onvolkomenheden aan het systeem van Charles Barbier. Het aantal gebruikte punten was bijvoorbeeld te groot om in één keer af te tasten en hij bewerkte en vereenvoudigde het naar een 6-puntenpatroon waardoor het nog beter geschikt werd voor het gebruik door blinden.

Louis leerde het aan zijn medeleerlingen en al snel “schreven” zij elkaar in hun nieuwe “geheimtaal”. De ziende leraren op de school waren hier niet zo blij mee. Zij konden namelijk het voelbare schrift zelf niet lezen. Toen Louis Braille 16 jaar oud was, presenteerde hij zijn nieuwe braille-alfabet op school. Hij had 63 manieren gevonden voor het gebruik van een cel bestaande uit zes punten. De ziende leraren waren het er niet mee eens om dit nieuwe puntschrift te introduceren op het instituut.

Louis Braille was ook een man van vele talenten. Naast een goede leerling, blonk hij vooral muzikaal uit. Hij bespeelde diverse orgels van kerken in Parijs. Hij werd leraar op zijn instituut. Daar gaf hij les in grammatica, aardrijkskunde, algebra en muziek. In 1828 bedacht hij een systeem om het muziekschrift om te zetten naar een puntensysteem en in 1834 mocht hij zijn “puntenschrift” demonstreren op een grote industrietentoonstelling in Parijs.

Louis Braille stierf op 6 januari 1852 op 43-jarige leeftijd aan de gevolgen van tuberculose en werd begraven op het kerkhof van zijn geboorteplaats Coupvray. Zijn grafsteen is nog altijd terug te vinden en zijn geboortehuis is een museum geworden. Twee jaar na zijn dood werd het brailleschrift officieel erkend door het instituut als een volwaardige lees-en schrijftaal voor blinden. In 1873 werd het boek “De geschiedenis van Frankrijk” in brailleschrift gedrukt. In 1952 werden zijn stoffelijke resten opgegraven en verplaatst naar het Panthéon in Parijs. Het beroemde brailleschrift is sinds de uitvinding niet veranderd en wordt nog steeds door blinden over de hele wereld gebruikt om zelfstandig te kunnen lezen en schrijven. Een bezoek aan een specifiek Braille-museum levert interessante informatie en wetenswaardigheden op over zijn leven en zijn uitvinding. Er is een museum gevestigd in zijn geboortehuis in Coupvray (F) en in het pand van de Brailleliga in Brussel (B), (www.brailleliga.be).

Jan M. Broeders www.optische-fenomenen.nl

Hieronder staat een link naar een catalogus met internationale Braiilepostzegels 2009.
Catalogus internationale Braillepostzegels 2009